सूर्यकिरणांनी नटलेल्या जंगलाच्या मध्यभागी, जिथे कुजबुजणारी झाडे वाऱ्यासोबत नाचत, तिथे समीर नावाचा एक साधा लाकूडतोड्या राहत होता. त्याचे दिवस झाडांखाली जात, आपली विश्वासू कुऱ्हाड चालवताना देवदाराचा सुगंध त्याच्या फुफ्फुसात भरून जाई. समीर केवळ त्याच्या ताकदीसाठी नव्हे तर त्याच्या तीक्ष्ण बुद्धीसाठी आणि दयाळू मनासाठीही ओळखला जात असे. तो अनेकदा वाट चुकलेल्या प्रवाशांना मदत करत आणि जंगलातील भुकेल्या प्राण्यांसोबत आपले तुटपुंजे जेवण वाटून घेई.
एके दिवशी, नेहमीपेक्षा जंगलाच्या खोलवर गेल्यावर, त्याला वेलींच्या पडद्यामागे लपलेले एक विचित्र, चमकणारे गुहेचे तोंड सापडले. कुतूहलाने त्याला हलक्या वाऱ्यासारखे गुदगुल्या केल्या, त्याला शोध घेण्यास उद्युक्त केले. पण समीरने जंगलातल्या कुजबुजी ऐकल्या होत्या—आतमध्ये खजिना राखणाऱ्या आणि फक्त कोड्यांतून बोलणाऱ्या चाळीस दरोडेखोरांच्या गोष्टी. एक दीर्घ श्वास घेऊन, समीर पुढे सरकला, आतले रहस्य उलगडण्यासाठी सज्ज.
समीर गुहेत पाऊल टाकताच, घुमणाऱ्या हास्याचा आवाज भिंतींवरून परावर्तित झाला, त्याच्या अंगावर उत्तेजनेची एक शिरशिरी दौडली. तिथे, खजिन्याच्या तेजस्वी प्रकाशात, चाळीस दरोडेखोर उभे होते, त्यांचे चेहरे मुखवट्याने झाकलेले आणि डोळे खोडकरपणाने चमकणारे. सर्वात पुढे दरोडेखोरांचा सरदार होता, चंदेरी दाढी असलेला एक उंच, प्रभावी व्यक्तिमत्त्वाचा माणूस. "पुढे जायचे असेल तर, लाकूडतोड्या, तुला एक कोडे सोडवावे लागेल," तो खोल आणि खेळकर आवाजात म्हणाला.
पहिले कोडे समीरच्या कानात घुमले: "मी तोंडाशिवाय बोलतो आणि कानांशिवाय ऐकतो. मला शरीर नाही, पण वाऱ्यासोबत मी जिवंत होतो. मी काय आहे?" दरोडेखोर हसत, जवळ झुकत, तो त्यांना मात देऊ शकतो का हे पाहण्यास उत्सुक होते. समीर क्षणभर विचारात पडला, कोडे त्याच्या मनात एका शांत ओढ्यासारखे वाहत राहिले. अचानक, त्याच्या चेहऱ्यावर हसू उमटले. "प्रतिध्वनी!" तो ओरडला, आणि दरोडेखोर आनंदाने जल्लोष करू लागले, त्यांचे हास्य गुहेत घंटांसारखे घुमले.
प्रत्येक कोडे सोडवताना समीरची पावले अधिकाधिक स्थिर होत गेली, पण लवकरच सरदाराने सर्वात कठीण आव्हान मांडले. "माझ्याकडे शहरे आहेत, पण घरे नाहीत. माझ्याकडे पर्वत आहेत, पण झाडे नाहीत. माझ्याकडे पाणी आहे, पण मासे नाहीत. मी काय आहे?" उत्तर जिभेच्या टोकावर नाचत असतानाच, समीरची मूठ कुऱ्हाडीच्या दांड्यावर घट्ट झाली. जर त्याला उत्तर देता आले नाही तर? जर त्याने दरोडेखोरांना दाखवलेल्या दयाळूपणाला अपयशी ठरवले तर?
अगदी त्याचवेळी, एक छोटी चिमणी गुहेच्या प्रवेशद्वारातून फडफडत आत आली, तिचे इवलेसे शरीर अंधारात चमकत होते. समीरने पाहिले की ती जवळच्या एका खडकावर बसली आणि हवेतील तणाव शांत करणारी एक मृदू धून गात राहिली. अचानक, ढगांतून फुटणाऱ्या सूर्यप्रकाशासारखी स्पष्टता त्याच्यावर उतरली. "नकाशा!" तो ओरडला, आणि संपूर्ण गुहा टाळ्यांनी दुमदुमली. सरदाराने, आश्चर्यचकित होऊन, मान डोलावली, त्याच्या डोळ्यांतला आदर स्पष्ट दिसत होता.
पराभूत तरीही प्रभावित झालेल्या सरदाराने समीरला जवळ बोलावले. "तू केवळ हुशारच नाहीस तर दयाळूही आहेस हे सिद्ध केलेस. हा खजिना त्यांचाच आहे ज्यांच्या मनात वाटून घेण्याची भावना असते." एकेकाळी क्रूर आणि भीतीदायक वाटणारे दरोडेखोर आता अशा हास्यासह उभे होते जे गुहेला पहाटेच्या पहिल्या किरणांसारखी ऊब देत होते. समीरला जाणवले की त्यांच्या कोड्यांनी त्यांच्यामध्ये एक पूल बांधला होता, परस्पर आदराने घडलेले नाते.
समीर गुहेतून बाहेर पडला तेव्हा, सोने आणि रत्नांचा खजिना नव्हता जो त्याने आपल्या मनात घेतला. त्याऐवजी, त्याला नव्या मैत्रीची ऊब आणि कोडी वाटून घेण्याचा आनंद जाणवला. जे जंगल एकेकाळी फक्त त्याचे घर होते ते आता हास्याने जिवंत वाटत होते, हुशारी आणि दयाळूपणा एकत्र आल्याच्या शक्तीचा तो पुरावा होता. आणि अशा प्रकारे, एकेकाळी एकटा फिरणारा लाकूडतोड्या सर्वांचा लाडका बनला, त्याच्या शहाणपणासाठी, करुणेसाठी आणि आपले मित्र बनलेल्या चाळीस दरोडेखोरांच्या गोष्टींसाठी ओळखला जाऊ लागला.
हुशारी आणि दयाळूपणा एकत्र आले की टिकणारी मैत्री निर्माण होते.
